Auðkúlukirkja - saga
Auðkúla er bær, kirkjustaður í Svínadal, við sunnanvert Svínavatn og prestssetur til ársins 1952. Fyrrum nefndist bærinn Auðkúlustaðir. Þar bjó Eyvindur auðkúla er nam Svínadal allan að sögn Landnámabókar.
Á Auðkúlu var kirkja helguð Jóhannesi skírara í kaþólskum sið. Útkirkja var á Svínavatni. Auðkúluprestakall var lagt niður 1950 og sóknir þess lagðar til Æsustaða en síðar Bólstaðarhlíðar. Auðkúlukirkja er sérstætt kirkjuhús, áttstrend að lögun, vígð 1894.
Auðkúla var stórbýli og mikið höfðingjasetur á 13. og 14. öld. Þar á meðal bjuggu þar Kolbeinn Auðkýlingur Bjarnason sem hlaut jarlstign (um 1300) og síðar Einar Þorlefisson hirðstjóri. Einnig bjó þar séra Jón Jónsson (1772-1817). Hann var tengdasonur séra Odds á Miklabæ, fjölhæfur og vel látinn. Hann drukknaði í Svínavatni er hann féll í vök á ísnum. Um hvarf hans var eftirfarandi vísa kveðin;
Enginn veit um afdrif hans
utan hvað menn sáu:
Skaflaförin skeifberans
á skör til heljar lágu.
Þótti hann glettast mjög við eftirmann sinn, séra Jón Jónsson Teitssonar biskups.
Á Auðkúlu fæddust bræðurnir séra Jón Magnússon skáld í Laufási og séra Jón Magnússon "þumlungur" á Eyri í Skutulsfirði, sem báðir koma við sögu og bókmenntir þjóðarinnar.
(Landið þitt Ísland, Þorsteinn Jósepsson, Steindór Steindórsson, 1980) og (Íslenska vegahandbókin 1998)
